The news is by your side.

Aftësia vetë-rregulluese, pa të cilën tregjet nuk mund të funksionojnë

Ka kaluar një shekull që kur Mises hodhi bombën e llogaritjes ekonomike, por me sa duket argumenti ende i përndjek socialistët. Në fakt duhet, sepse Mises arriti të tregojë se një ekonomi socialiste nuk është aspak një ekonomi, por kaos. Sipas tij, një ekonomi nuk mund të funksionojë pa çmime tregu, por kritikët e Mises, konkretisht “socialistët e tregut” të viteve 1930, keqkuptuan argumentin e tij si të thuhej në lidhje me ekzistencën, sesa domethënien e çmimeve. Përgjigja e tyre ishte krijimi i çmimeve artificiale të rregulluara në mënyrë qendrore për mungesat dhe tepricat në zhvillim.

Nga ana tjetër Mises shkon më tej dhe shprehet se tregjet jo vetëm funksionojnë, por ato mund të funksionojnë vetëm nëse ka pronë private dhe është sipërmarrja ajo që përcakton çmimet e tregut, mbi të cilat sipërmarrësit individualë vlerësojnë ndërmarrjet e tyre. Kjo është një ndarje e punës intelektuale që funksionon sepse ata që marrin pjesë mund të fitojnë para, por edhe të pësojnë humbje. Pa rrezikun e vuajtjes së humbjeve personale, ofertat nuk janë me të vërtetë ekonomike dhe prandaj nuk mund të përcaktojnë çmimet reale të tregut. Si rezultat, asnjë llogaritje e vërtetë nuk është e mundur. Sistemi dështon.

Llogaritja ekonomike nuk ka të bëjë me vetë mekanizmin e përcaktimit të çmimeve. Po, mekanizmi është i rëndësishëm. Por është i tillë sepse përcakton çmimet që nga ana tjetër gjenerojnë ekonomizimin e nivelit të sistemit të burimeve të pakta prodhuese në një proces të pandërprerë të krijimit të vlerës. Cështja nuk janë vetë çmimet, por procesi i përcaktimit të çmimeve që shpërndan faktorë të disponueshëm në të tashmen për të kënaqur dëshirat e konsumatorëve në të ardhmen.

Megjithëse pronësia e burimeve në të tashmen është me të vërtetë një rezultat i veprimeve dhe alokimeve të mëparshme, çmimet që përcaktohen nuk janë historike, por çmime të ardhshme. Ato bazohen në supozimet më të mira të sipërmarrësve për atë që konsumatorët do të duan të konsumojnë në periudha të ndryshme në të ardhmen. Rrjedhimisht, padrejtësia ndaj çdo shpërndarjeje të pasurisë zhvishet shpejt në një treg përmes procesit të llogaritjes ekonomike.

Ndërsa konsumatorët vendosin se cili përdorim i burimeve të pakta shpërblehet me fitim, ekziston vetëm një mënyrë për të qëndruar gjatë procesit të tregut: duke u shërbyer konsumatorëve. Eshtë ky premtim që nënkupton ofertat e vendosura në tregun e hapur dhe kështu përcakton çmimet e burimeve. Cfarëdo padrejtësie që shkaktoi alokimet e burimeve të tanishme ose të mëparshme nuk ka asnjë ndikim në rezultatet aktuale të përdorimit të burimeve, pasi të gjitha përpjekjet vlerësohen në mënyrë të pamëshirshme (dhe kështu shpërblehen ose ndëshkohen) nga konsumatorët në vendimet e tyre të blerjes dhe përdorimit të ardhshëm. Kush zotëron një burim ka pak rëndësi, sepse e gjithë pronësia i nënshtrohet ose pjesëmarrjes në procesin e tregut, duke fituar fitime  dhe duke u shërbyer konsumatorëve ose duke pësuar humbje dhe si pasojë duke humbur në kthimet e mundshme.

Argumenti i llogaritjes ekonomike të Mises tregon pse: sepse llogaritja është një proces thelbësisht sipërmarrës që zhvillohet në të tashmen, fati i së cilës do të përcaktohet në të ardhmen nga konsumatorët sovranë.

/ Mises Institute

Leave A Reply

Your email address will not be published.