The news is by your side.

Ekonomia globale nuk ka rënë pa kthim, thjesht ka ndalur për pak!

Amerikanët po shesin letrat me vlerë dhe po blejnë letër higjienike pasi Donald Trump po i nxit të gjithë të izolohen në shtëpi në kushtet e distancimit social, duke mbyllur të gjitha vendet publike dhe duke kufizuar tubimet me më shumë se 10 persona, ndërsa dyqanet lokale kanë njoftuar se të moshuarit do të lejohen të blejnë një orë para kohës së rregullt të hapjes. Ekziston një mësim i thellë ekonomik i fshehur në këtë nxitim për të grumbulluar mallra konsumi, koordinuar spontanisht nga frika e zakonshme e mungesës së furnizimit dhe depozitave të aksioneve.

Cmimet drejtojnë ekonominë
Pse, pothuajse gjatë gjithë jetës sonë me përvoja ekonomike, askush nga ne nuk ka shqetësimin më të vogël se kur shkojmë në dyqanet tona lokale, gjithçka që dëshirojmë nuk do të na mungojë në rafte? Asnjëherë nuk mendojmë për këto gjëra sepse nuk kemi nevojë të mendojmë për to. Ne operojmë thellësisht të zhytur në një botë çmimesh, mallrash dhe shërbimesh të disponueshme e asnjëherë mos e mendojmë këtë. Megjithatë, zinxhirët e gjerë të furnizimit që rrethojnë globin, të koordinuar nga njerëzit dhe qeverisur nga çmimet sigurojnë që çdo produkt që ne duam të presë në heshtje në raft, sa herë që njerëzit vendosin të blejnë.

Nga ana tjetër, kjo mrekulli e tregjeve të konsumit, kërkon vetëm që shitësit të mos përfaqësojnë ose reklamojnë rrejshëm produktet e tyre dhe që njerëzit të paguajnë për çdo gjë që blejnë. Si pasojë, çmimet përshtaten vazhdimisht dhe ndryshojnë si reagim ndaj ngjarjeve afër dhe larg. Për shembull, kur qeveria mendoi se mund të përmirësonte cilësinë e ajrit duke mandatuar që etanoli të shtohej në benzinë, mbase u vu re që çmimi u rrit.

Por jo të gjithë në botë janë kaq të prekur nga kjo liri ekonomike. Ata që jetojnë në Korenë e Veriut, megjithëse të pasur me qymyr dhe potencial njerëzor, me zor ushqehen vetë. Në të kundërt, vëllezërit dhe motrat e tyre në jug jetojnë në bollëk. Në mënyrë të ngjashme, qytetarët venezuelë jetojnë në një nga vendet më të pasura për rezervat e naftës, por që kur qeveria krijoi kontrollin e çmimeve që kishte për qëllim që të varfërit të blinin ushqim më lirë, pasoja ishte mungesa e ushqimeve dhe tregjet e zeza. Pra, qeveria e dhembshur kufizoi lirinë dhe tani Venezuela nuk mund të ushqejë dot as njerëzit e saj.

Kontrolle të tilla të çmimeve, sido që të quhen, thjesht përkeqësojnë mungesat aktuale pasi konsumatorët nxitojnë të blejnë dhe prodhuesit, të cilët nuk kanë nevojë për udhëzime dhe as pengesa policore, shterojnë çdo rrugë për të rritur prodhimin. Motivi i parë për të gjitha kursimet dhe investimet është të sigurojë siguri ndaj humbjes së prodhimit aktual dhe rritjes së dyqaneve të konsumit potencial.

Nuk ka asnjë rënie të lirë ekonomike!
Megjithatë, jo të gjitha tregjet kanë lindur të barabarta. Eksperimentet laboratorike për mallrat që nuk mund të tregtohen lehtësisht konvergojnë me ekuilibrin e tyre të parashikuar të ofertës dhe kërkesës në kushte të një informacioni të shpërndarë privat. Homologu i tyre në ekonomi, tregjet për mallra të papërballueshme të konsumit, janë një shkëmb stabiliteti. Për më tepër, këto tregje janë shumë të mëdha dhe përbëjnë 75% të produktit privat.

Këto studime na ndihmojnë të kuptojmë pse gjithë jostabiliteti ekonomik i tregut lind nga tregjet e mallrave të qëndrueshëm, veçanërisht tregjet hipotekore të strehimit, siç kemi parë në recesionin dhe Depresionin e Madh kur çmimet e shtëpive ranë kundrejt borxhit të hipotekës, duke zhytur familjet në kapital negativ. Thënë kjo, pronarët e shtëpive, që jetojnë në shtëpi me vlerë më pak se ato që i detyrohen bankës, nuk ndjehen të pasur me prosperitet. Eksperimentet gjithashtu na ndihmojnë të kuptojmë pse tregjet e sigurisë janë kaq të paqëndrueshme, por nuk janë një burim themelor i paqëndrueshmërisë, si strehimi, sepse huatë e tregut të letrave me vlerë janë kredi të qarta afatshkurtra.

Aktualisht ekonomia duket se jeton në pezull, por jo në rënie të lirë. Pandemia do të kalojë; institucionet e shëndetit publik kanë qenë model i shpërndarjes së plotë të informacionit mbi përhapjen e kësaj sëmundjeje dhe procedurave sanitare për të minimizuar ndikimin e saj. Zinxhirët e furnizimit do të rimbushin raftet e boshatisur dhe do të stabilizohen shpejt, pasi pandemia të kalojë, tregjet e letrave me vlerë do të rikuperohen dhe rritja do të vazhdojë të zvogëlojë varfërinë kudo. Shtëpitë dhe pasuritë e paluajtshme janë më të vlefshme se kurrë më parë si strehë e jetesës së sigurt dhe me kusht që të vazhdojmë t’i blejmë ato, shtëpitë do të jenë pjesë e një të ardhmeje të sigurt.

Ndaj deri atëherë, le të qëndrojmë të shëndetshëm, të ushqyer mirë, të veshur dhe ngrohtë në shtëpi dhe në këtë ekonomi të pezulluar, por duke mos harruar të mbajmë lart besimin për të ardhmen!

Leave A Reply

Your email address will not be published.